Jeśli nie widzisz menu powyżej:
pobierz wtyczkę flash

Strona testowana w przeglądarkach:

Netscape 6.1-7.0
Internet Explorer 5.0-6.0
Opera 7.0

Systematyka

Rząd - Lamniformes
Rodzina - Cetorhinidae
Gatunek - Cetorhinus maximus

Długoszpar jest jedynym przedstawicielem rodziny Cetorhinidae. Pierwszy opisany okaz pochodził z Norwegii i opisany został przez Gunnerusa w 1765 r., który oryginalnie nadał mu nazwę Squalus maximus.

Występowanie

Można go spotkać w przybrzeżnych wodach w różnych rejonach świata. Zamieszkuje zarówno ciepłe jak i zimne wody. Występuje wzdłuż wybrzeża Ameryki Północnej od Nowej Funlandii po Florydę, od północnej Brazylii po Argentynę, od Alaski po Florydę i od Ekwadoru po Chile. Gatunek ten można spotkać również w rejonie ograniczonym Islandią, Norwegią aż po Senegal, włączając w to Morze Śródziemne. Zasięg występowania obejmuje również wybrzeże Chin, Japonii, obu Korei, zachodniej i południowej Australii oraz Nowej Zelandii.

Środowisko życia

Długoszpar zazwyczaj jest widywany jak pływa blisko powierzchni w wodach przybrzeżnych, z otwartym pyskiem. Gatunek ten pływa wzdłuż brzegu, pojawiając się w estuariach i zatokach. Można zobaczyć grupy liczące nawet 100 sztuk. Często pływa tuż pod powierzchnią wystawiając płetwę grzbietową ponad wodę. Długoszpar jest gatunkiem wędrującym na długie dystanse. Wiosną można go spotkać w południowych wodach na atlantyckim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych (od północnej Karoliny po Nowy Jork). W lecie przemieszcza się na północ w kierunku Nowej Anglii i Kanady i znika w okresie jesieni oraz zimy. W okolicach Wielkiej Brytanii długoszpar przebywa w czasie lata, tłumaczy się to wysoką zawartością zooplanktonu występującego w tym okresie. Nie występuje w tej okolicy od października do marca, co można tłumaczyć przemieszczaniem się gatunku w inne rejony. Widuje się grupy osobników o podobnej wielkości i jednej płci co sugeruje, że występuje u niego segregacja w zależności od wieku i płci.

Budowa ciała i ubarwienie

Długoszpar jest jednym z najbardziej charakterystycznych rekinów. Posiada wielkie skrzela obejmujące niemal cały obwód jego głowy, przystosowane do filtrowania planktonu oraz płetwę ogonową w kształcie półksiężyca. Pysk jest w kształcie stożka i sięga poza małe oczy oraz zawiera setki małych, haczykowatych zębów. Zęby znajdujące się w środkowej części szczęk są mniejsze, o trójkątnym kształcie, zaś występujące po bokach szczęk są stożkowate i wygięte nieznacznie do tyłu. Charakterystyczną cechą młodych osobników jest długi, haczykowaty pysk. Przypuszcza się, że jego kształt poprzez zwiększanie przepływu wody przez skrzela, ułatwia odżywianie jeszcze w macicy matki oraz tuż po urodzeniu, . Pysk zmienia swój kształt w ciągu pierwszego roku życia. Długoszpar posiada ogromną wątrobę, która może mieć ciężar nawet do 25% wagi ciała. Jej budowa ułatwia rekinowi pływanie blisko powierzchni. Rekin ten może osiągać wielkość do 12m.

Średnia osiągana długość ciała to 6.7 - 8.8 m. Uważa się, że wielkość w trakcie narodzin wynosi ok. 1.5 m. Długoszpar jest gatunkiem wolno rosnącym, a dojrzałość osiąga przy wielkości 7 m.

Skóra na grzbiecie ma kolor zazwyczaj kolor brązowo-szary, ale ubarwienie może wahać się od szarej do nielam całkowicie czarnej barwy. Kolor brzucha jest zazwyczaj bardziej jasny od grzbietu. Wiadomo, że rekiny te często wyskakują ponad powierzchnię wody, robią to prawdopodobnie po to, by pozbyć się pasożytów.

Odżywianie

Podobnie jak megamouth i rekin wielorybi, długoszpar żywi się planktonem. Jednak jest jedynym, który filtruje pokarm w sposób bierny - woda przepływa przez skrzela w trakcie gdy rekin pływa. Pozostałe dwa gatunki wspomagają proces filtracji zasysaniem, bądź pompowaniem wody. Woda filtrowana jest przez skrzela a pokarm odławiany przez wyrostki filtracyjne, które mogą osiągnąć długość nawet do 12cm. Długoszpar posiada 1000-1300 wyrostków filtracyjnych pozwalających na przefiltrowanie do 2000 ton wody na godzinę. Od czasu do czasu ryba zamyka pysk by połknąć pożywienie. Żywi się w rejonach zawierających duże ilości zooplanktonu. Istnieje teoria, że długoszpar żeruje pod powierzchnią w okresie obfitości pożywienia, a zimą traci wyrostki filtracyjne i przebywa w głębszych wodach. Inna teoria głosi, że długoszpar przemieszcza się w głąb wód wówczas, gdy traci wyrostki filtracyjne. Nie wiadomo, jak często traci wyrostki filtracyjne, i jak szybko one odrastają.

Rozmnażanie

Niewiele informacji jest dostępnych na temat jego rozmnażania. Zarejestrowano jedynie jedną samicę posiadającą embriony w macicy. Rekin ten urodził 4 żywe i jedno martwe młode o długości 1.5 do 2 m. Długoszpar jest żyworodny, tarło następuje przy powierzchni. Przypuszcza się, że ciąża trwa 3 lata lub dłużej, a młode osobniki samica rodzi w głębszych wodach w odosobnieniu. Jest prawdopodobne, że rozwijające się młode w organizmie matki żywią się niezapłodnionymi jajami bądź innymi embrionami. Samica osiąga dojrzałość płciową w wieku 12 - 16 lat.

Znaczenie dla człowieka

W przeszłości długoszpar był odławiany na całym świecie dla mięsa, płetw, tranu oraz bogatej w witaminy wątroby. Obecnie połowów zaprzestano z wyjątkiem Chin i Japonii. Płetwy są sprzedawane jako podstawowy składnik zupy. Na rynkach azjatyckich mogą osiągać cenę nawet 1000 dolarów za świeżą parę, podczas gdy suszone kosztują ok. 350 dolarów za funt. Wątroba sprzedawana jest w Japonii jako afrodyzjak, zdrowy składnik żywności oraz wykorzystywana jest przez przemysł kosmetyczny. Z rekina o długości 8 m i ważącego 4 tony rybak uzyskuje tonę mięsa oraz 380 litrów tranu.

Wiele morskich opowieści o potworach i wężach prawdopodobnie pochodzi od ludzi, którzy w rzeczywistości widzieli odżywiającego się długoszpara. Również rozkładające się szczątki tych rekinów odławiane przez rybaków nie raz były brane za szczątki jakiś stworów. Z uwagi na to, że posiada on stosunkowo małą czaszkę, wielu ludziom wydaje się nieprawdopodobne, by jego szczątki należały do współcześnie żyjącego stworzenia.

W ostatnim okresie długoszpar stał się przedmiotem zainteresowania ekoturystyki.

Zagrożenie dla ludzi

Długoszpar nie jest groźny dla obserwatorów i zazwyczaj toleruje łodzie oraz nurków przebywających w jego pobliżu. Niezależnie od tego, jego siła i rozmiary sprawiają, że należy być ostrożnym (istnieją doniesienia o atakach na łodzie przy połowach harpunem). Kontakt z nim powinien być jednak unikany - posiada na skórze dość duże ząbki, które mogą zranić nurka.

Ochrona gatunku

Podobnie jak inne rekiny, długoszpar jest wrażliwy na zbyt intensywną eksploatację. Decyduje o tym długi okres dojrzewania, powolny wzrost, długi okres ciąży. W związku z powyższym w wielu krajach podjęto odpowiednie kroki aby chronić ten gatunek. W 1993 roku uświadomiono sobie, że jego populacja zmalała od lat 50-tych o 80%. W 1995 roku uznano Cetorhinus maximus za gatunek zagrożony. W 1997 zakazano połowów w USA, a od 1998 r. rekin podlega ochronie również w Wielkiej Brytanii.