Jeśli nie widzisz menu powyżej:
pobierz wtyczkę flash

Strona testowana w przeglądarkach:

Netscape 6.1-7.0
Internet Explorer 5.0-6.0
Opera 7.0

Program ruszył w 1996 roku i miał na celu badanie zwyczajów tych niezwykłych ryb oraz promocję ich ochrony w skali lokalnej i międzynarodowej. Oryginalnie program prowadzony był przez Shark Research Institute, nastepnie przez Marine Conservation Society Seychelles (MCSS) razem z SRI. Latem 2001 roku otrzymał dofinansowanie z World Bank Global Environmental Facility które umożliwiło stosowanie bardziej zaawansowanych technologii oraz wsparcie specjalistów.

Odnalezienie rekinów

Jedyną sensowną metodą znalezienia rekinów jest wypatrywanie ich z powietrza wówczas, gdy pływają blisko powierzchni. Niestety, użycie helikopterów bądź lekkich samolotów jest drogie, więc korzysta się z motolotni. Jednak motolotni można użyć jedynie w trakcie sprzyjających warunków atmosferycznych. Gdy pogoda była niesprzyjająca obserwacje prowadzono ze statku Indian Ocean Explorer. Niesprzyjające warunki pogodowe wokół wysp można zaobserwować w okresie od czerwca do sierpnia.

Identyfikacja

Po zlokalizowaniu jedyną metodą identyfikacji jest obserwacja w wodzie. Najpierw sprawdza się, czy zlokalizowane zwierzę posiada wyróżniające je cechy bądź identyfikator. W tym czasie, nagrywa się je na taśmy wideo, notuje rozmiar oraz płeć. Jeśli zwierzę nie posiada identyfikatora znakuje się je. Wcześniej identyfikatory były małe, co utrudniało rozpoznanie. Obecnie są w postaci plakietki zawierającej literę "S", numer, a ich kolor zależy od roku oznakowania. Plakietki wyposażone one są w tytanową kotwicę umiejscawianą na grzbiecie w okolicach płetwy grzbietowej za pomocą odpowiedniego aplikatora. Ze względu na bardzo grubą skórę rekina nie czyni się w ten sposób mu żadnej krzywdy. Pomimo tego, że identyfikatory są bardzo dobrze umocowane, to jednak po roku, dwóch rekiny się ich zazwyczaj pozbywają. W związku z tym opis każdego osobnika przy pomocy fotografii jest bardzo istotny. Opisuje się wzór ubarwienia na płetwie grzbietowej i w okolicy skrzeli, oraz ewentualne blizny co zapewnia bardzo dobrą identyfikację.

Śledzenie rekinów

Wielką zaletą plakietek jest to, że do ich użycia niepotrzebny jest żaden wyrafinowany sprzęt. Śledzenie rekinów polega więc na ich identyfikacji a następnie zanotowaniu ich pozycji. Jest to jednak proste jedynie w teorii. Rekiny wielorybie są widywane stosunkowo rzadko, a więc ponowne spotkanie tego samego osobnika jest mało prawdopodobne, ponadto identyfikacja każdego osobnika wiąże się z koniecznością wejścia do wody. W związku z tym sensowne staje się użycie bardziej zaawansowanej technologii, takiej jak np. przekaźniki które potrafią przesyłać informacje na odległość, tak aby wyeliminować konieczność wzrokowego kontaktu z rekinem. W programie wykorzystano 3 typy przekaźników:

Archival Pop-Off Tag:

Rejestrują i przechowują one informacje o ciśnieniu i natężeniu światła. Mogą być zaprogramowane, by rejestrowały te parametry co pewien określony czas i muszą zawierać pamięć do ich przechowywania. Po zaprogramowanym wcześniej okresie czasu za pomocą impulsu elektrycznego doprowadza się do korozji zamocowania (wykonanego z magnesu), nadajnik odrywa się od ciała zwierzęcia i wypływa na powierzchnię. Po wypłynięciu dane są wysyłane do systemu satelitarnego Argos, następnie ulegają one zdekodowaniu i wysyłane są przy pomocy poczty elektronicznej do badaczy biorących udział w programie. Zebrane dane poddawane są analizie komputerowej i wyznaczane jest przybliżone położenie rekina w danej chwili (wykonywania pomiarów). Na tej podstawie wyznacza się trasy rekinów i profil głębokości na którą nurkują. W pierwszym roku programu użyto trzech takich nadajników.

The Spot2 Positional tag:

Nadajniki "Archival Pop-Off Tag" są dobre do długoterminowych obserwacji, jednak na podstawie danych przez nie rejestrowanych można określić jedynie przybliżoną pozycję zwierzęcia. Nadajniki Spot2 pracują na innej zasadzie i potrafią dać bardziej wiarygodne dane na temat położenia. Nadają one zawsze, gdy znajdują się na powierzchni i potrafią określić dokładną pozycję. Są tak skonstruowane, by utrzymać się na powierzchni wody (aby móc nadawać). Ponieważ są większe i lżejsze od wody, kotwice za pomocą których są przymocowane trudniej utrzymują się w ciele rekina. Ponadto nadajniki te wymagają aby rekin dość regularnie przebywał blisko powierzchni wody. Linka za pomocą której nadajnik jest przymocowany do ciała nie może być zbyt krótka, ani też zbyt długa bo mogłaby spowodować zaplątanie się np. wokół płetw lub struktur raf. Ponadto w związku z wypornością urządzenia nie może ono być przymocowywane do zbyt małych zwierząt. W pierwszym roku programu został użyty jeden tego typu nadajnik.

Nadajniki akustyczne:

Stosowane do śledzenia rekinów na niewielkie odległości. Nadajnik wysyła sygnały akustyczne, które są rejestrowane przez specjalny podwodny mikrofon (hydrofon). Na podstawie siły sygnału określa się odległość od obserwatora i nanosi pozycję na mapę. Niektóre wersje nadajników nadają sygnał modyfikowany w zależności od głębokości. Ten rodzaj obserwacji dostarcza niezwykle dokładnych wyników o ruchach i głębokości na jakiej znajdują się zwierzęta ale wymaga całodobowego ich śledzenia łodzią. Obserwacje tego typu trwają zazwyczaj 2 - 3 dni. W związku z tym, że rekiny potrafią przebyć nawet 35 km w ciągu dnia oraz na to, że ich śledzenie wymaga całodobowej uwagi, wykorzystanie tej technologii jest utrudnione. Użyto 2 nadajniki tego typu w pierwszym roku trwania programu.

Hi-tech. Czy to się opłaca?

Wszystkie tego typu zaawansowane technologie mają jedną ujemną cechę: im bardziej są wyszukane, tym bardziej podatne na awarię. Dane uzyskane na podstawie identyfikacji za pomocą plakietek łatwo się gromadzi i przetwarza. Wymaga to jedynie obserwacji w różnych miejscach - co jest jedyną ujemną ich cechą. Dane uzyskane przy pomocy nadajników są bardziej dokładne ale ich uzyskanie jest trudniejsze. Muszą być rejestrowane, gromadzone, przekazywane, analizowane - w każdym elemencie tego cyklu mogą pojawić się sytuacje awaryjne. Tak więc pomimo wysokich oczekiwań odnośnie zaawansowanej technologii należy się nastawić na to, że jakość uzyskanych danych będzie odbiegać od założonych na początku - choćby z tak prozaicznych przyczyn jak obrastanie nadajników czy gubienie ich przez rekiny.

Analiza danych rozpoczyna się stworzeniem baz danych połączonych z bazami zawierającymi informacje o temperaturze, prądach, warunkach meteorologicznych i innych, mogących mieć wpływ na zachowanie zwierząt. Określenie relacji pomiędzy tymi czynnikami a zachowaniem rekinów wielorybich to najprawdopodobniej najtrudniejsza część projektu.

Wyniki

Dzięki wsparciu finansowemu w 2001 roku odnotowano następujące sukcesy:

  • Około 30 rekinów zostało wyposażonych w identyfikatory,
  • 3 rekiny zostały wyposażone w nadajniki Archival Pop-Off Tag,
  • 2 rekiny zostały wyposażone w nadajniki Spot2 satellite tags
  • Wykorzystano 2 nadajniki akustyczne,
  • Zanotowano ponad 90 spotkań w wodzie z rekinami.

W trakcie jesieni za pomocą motolotni udawało się zlokalizować do 6 rekinów dziennie. Gromadzenie i analiza danych jest kontynuowana.

Na podstawie: www.mcss.sc